અનુભવના ઓટલે અંક: ૫૨ જન્મ દિવસની ભેટ

0
224

શા માટે જન્મ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છેજિંદગીનું એક વર્ષ ગુમાવવાની ઉજવણી શા માટે કરવામાં આવતી હશેપ્રશ્ન અંતરને કોરી ખાય છેમોંઘો માનવ દેહ છોડવાની મેહતલની મંજિલનું વટાવેલું એક પગથિયું એટલેકે જિંદગીનું વિતેલું એક વર્ષમળેલા આયખાનું એક વર્ષ ઓછું થયું હોવા છતાં આપણે દર વર્ષે આવતા જન્મ દિવસની ઉજવણી કરવા આટલા ઉત્સુક કેમ હોઈએ છીએભિતરની ભૂગોળ તપાસવા મારો માયલો હંમેશા ઉતાવળો બનતો હોય છેપૃથ્વીની સપાટી જેવી ભિતરની ભૂગોળ સપાટ માર્ગો ધરાવતી નથીતેથી તેની યાત્રા ઘણી કપરી અને દુર્લભ હોય છેજોકે દરેક વ્યક્તિ તેના માટે સમર્થ હોતો નથીઢોળાવ વાળા માર્ગ પર યાત્રા કરતા પહેલા આપણે કેટલિક સાવચેતી રાખતા હોઈએ છીએજે વાહનમાં આપણે યાત્રા કરવા ઇચ્છતા હોઈએ છીએ તે વાહનની સર્વિસ કરાવીનિકળવાનું પસંદ કરીએ છીએકારણકે સર્વિસ થયેલું વાહન દૂર્ગમ માર્ગ પર પણ અટકી પડતું નથીએટલે કે સર્વિસ થયેલું વાહનઆપણને યાત્રા માર્ગમાં ગમેતેવા અંતરાયો હોવા છતાં ગંતવ્ય સ્થળ સુધી લઈ જાય છેભિતરની યાત્રા વિચાર રૂપી વાહન દ્વારા કરી શકાય છેભિતરની યાત્રાએ નિકળવા ઇચ્છતા મુસાફરે વિચાર રૂપી વાહનની માવજત કરવી પડે છેતે પરિપક્વ બને પછી ભિતરની ભૂગોળ પર પોતાની યાત્રાનો આરંભ કરવો જોઈએપરીપક્વ વિચાર ભિતરની દુનિયાના રહસ્યો ખોલી આપે છેવિચાર રૂપી વાહન રહસ્યો ઉકેલવાનો માર્ગ શોધી કાઢે છેવિચાર રૂપી વાહન ઉત્સાહની ઊર્જા વડે અંતરપ્રદેશમાં ગતિ કરવા લાગે છેવણખેડાંયેલાં વિસ્તારોની યાત્રા કરી અનેક રહસ્યમય સત્યો ખોળી કાઢે છે.

 

જન્મ દિવસની ઉજવણી શા માટેગર્ભમાં ઉંધા માથે નર્કમાં વિકાસ પામતો જીવ પ્રભુને કહે છે:

હે ઇશ્વરતું દયાળુ છો નર્કમાંથી મને ઉગારી લેહું જિંદગીભર તારો આભાર માનિશસેવા પુજા અને તારી સ્તુતિ કરિશ, કર્મ બજાવી તારી જીવ સૃષ્ટિનું રક્ષણ કરિશ.”

પરમ કૃપાળુ પરમાત્માને શિશ નમાવી ભિતરની ભૂગોળ જાણવા પ્રભુ પ્રાથું છું.

સર્જનહારી કલ્યાણકારીદર્શન દ્યો પ્રભુ વારીવારી;

મૃત્યુલોકની માયા ન્યારી,

લાગે અમને તે અતિ પ્યારી,

સર્જનહારી કલ્યાણકારી.

શી શણગારી સૃષ્ટિ તારી,

તેના આભૂષણ નર ને નારી;

અકળગતિ પ્રભુ તારી ન્યારી,

સમજમાં વિભુ નાવે મારી.

સર્જનહારી કલ્યાણકારી.

ભક્તિભાવને દિલમાં ભરજો,

મનમંદિરીએ મુજને મળજો;

ઝગમગ” ને પ્રભુ માનવ કરજો,

ભક્તિ ભજતાં લાગે પ્યારી.

સર્જનહારી કલ્યાણકારી”

 

પ્રાર્થનાના શબ્દો પ્રકાશ બનીભીતરની ભૂગોળનો માર્ગ ચિંધવા મારા અંતરમાં જાગેલાપ્રશ્નનો ઉત્તર આપતા હોય તેમ લાગે છેઅંડકોષ અને શુક્રકોષના મિલનથી પિંડ બીજનું નિર્માણ થાય છેજેમજેમ સમય પસાર થાય છેતેમતેમ તેનો વિકાસ થવા લાગે છેચાર માંસના અંતે હાથ, પગ અને શરીરના બીજા ભાગો તૈયાર થઈ જાય છેસાત માંસમાં તો શરીરના તમામ અંગોઉપાંગોમગજ અને બુદ્ધિનો વિકાસ પુર્ણપણે થઈ જાય છેત્યારબાદનો સમય માતાના ગર્ભમાં પસાર કરવો બાળક માટે ઘણો કઠિન હોય છે અવસ્થામાં જીવને તેના પાછલા સો જન્મોની સ્મૃતિ થાય છેઅસત્યો આચર્યા હોય તે યાદ આવતા હોય છેપાપપુણ્યના ત્રાજવે જીવ તુલના કરવા લાગે છેઇશ્વર કૃપાથી લેખાજોખા કરી શકે છેજીવ માતાના ઉદરમાંથી મુક્ત થવા ઇશ્વરને પ્રાર્થના કરે છેઅંધારી કોટડીમાં ગોંધાયેલો જીવ આકૂળવ્યાકૂળ હોય છેમાતા તિખો તમતમતો ખોરાખ લે તો ઉદરમાં ઉછરી રહેલ બાળકને પિડા સહન કરવી પડે છેઉદરના જીવો ઉછેર પામતા બાળકને ચટકા ભરી દુ:ખી કરી દે છેઉદરના ગંધાતા પ્રવાહીમાં રહેલા સંખ્યાબંધ જીવો પુર્વ જન્મનો બદલો લેવા આવી પહોંચે છેત્યારે જીવને બ્રમ્હજ્ઞાન થાય છેડાયોડમરો થયેલો જીવ જ્ઞાનભક્તિ અથવા નિષ્કામભાવે કર્મ બજાવાનું વચન આપે છેઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખી સૃષ્ટિના કલ્યાણ માટે ભોગોનો ત્યાગ કરી કર્મ બજાવા ખાતરી આપે છેનેવુથી પંચાણુ દિવસની  અવસ્થા હોય છેજાગૃત બની જીવ માતાના ઉદરમાં જેટલો સમય વિતાવી શકે છેતેટલો પરમેશ્વરની ક્ષમા યાચના કરી પશ્વાતાપ કરતો હોય છેપરંતુ જન્મ થતાં  જીવ તેની સ્મૃતિ ગુમાવે છેધીરેધીરે માયાના ફંદમાં પડે છેમાતાના ઉદરમાં ભોગવેલું દુ:ખ ભૂલાઈ જાય છેમોહમાયાનો દાસ બની જીવ મળેલું માનવ જીવન ગુમાવે છેપરિણામે તેને ફરી લખચોરાશી યોનીનો ફોગટ ફેરો મારવો પડે છેનાવિક સમુદ્રમાં ઉતારુ વગર પોતાની નાવ ચલાવે તો ફેરો ફોગટ જાય છેતેમ જીવ પણ સંસારસાગરમાં જુદીજુદી યોનીમાં ભટકતો રહે છેજીવની અધોગતિ અટકાવવા ઇશ્વર મંજિલ રૂપી જન્મ દિવસની સોગાદ લાવે છેઆમકરી તે માતાના ઉદરમાં આપેલું વચન યાદ કરાવે છેજેના કારણે દર વર્ષે જન્મ દિવસની ઉજવણી કરવાની આપણને પ્રેરણા થતી હોય છેઆજકાલ જીવન સાથે વણાઈ ગયેલી પ્રથા કોઈ ચોક્કસ તાર્કિક કારણો સાથે અમલમાં આવી હોવાનું હું માનુ છું. ભૂલા પડી ભટકતા માનવદેહ ધરાવતા આત્માને ત્રણસોચોસઠ દિવસની મેહતલ પુરી થતા  પુન: યાદ આપવાજન્મ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.

માતાના ઉદરમાં થયેલો ઇશ્વર સાથેનો સંવાદ ભાવ વિના જાણી શકાતો નથીઉદરમાં સો જન્મોની સ્મૃતિ ભાવ રૂપી સાધન વડે થાય છેજીવાત્મા જ્યારે મુંજાય છેદુ:ખી થાય છેત્યારે ઇશ્વર પ્રત્યે તેના દિલમાં ભાવ જાગે છેઇશ્વર નાના મોટા દુ:ખ સબંધનો સેતુ જાળવવા માટે મોકલતો હોય છેપરમાત્માએ મને લગભગ સાડા ત્રણ વર્ષ સુધીજગતને ચર્મચક્ષુ વડે નિહાળવાની શક્તિ આપી હતીપરંતુ તેને પાછી લઈ લેવાની ઘટના કોઈ અકસ્માત નહોતીખરા અર્થમાં આત્મકલ્યાણ માટેનો  ચમત્કાર હતોજેસલ જાડેજાને એકાએક તોરલ તરફ અનુરાગ જાગ્યો તે પણ એક ચમત્કાર હતોપાપી જીવને ઉગારવા ઇશ્વરે કૃપા કરી તોરલ જેવી પવિત્ર સ્ત્રીનો સંગ કરાવ્યો હશેતેનું પાપ ધોવા તોરલનું સત્વ અર્પ્યું હશેજેના કારણે જેસલ જાડેજા પાપી મટી પિર થઈ પુજાય છેહું મારા ચોપનમાં જન્મ દિવસે આપ સૌ સમક્ષ નમ્રતાપુર્વક સ્વિકારું છુંજો ભગવાને મારી આંખોનું તેજ જૂટવી લીધું  હોત તો હું પૈસાનો દાસ બની ધન કમાવવા વલ્ખા મારતો હોત, એનકેન રીતે પૈસો એકઠો કરવા મથતો હોતઆંખોની દૃષ્ટિ મને વધુ પાયમાલ કરી સ્વાર્થના માર્ગે દોરી ગઈ હોત. વાચક મિત્રો મારો માયલો કબૂલે છેત્રેપન વર્ષ પ્રભુ એળે ગયા છેમાતાના ઉદરમાં આપેલું વચન નિભાવ્યુ નથીહે પ્રભુચોપનમાં જન્મ દિવસની ભેટ સ્વરૂપે કર્મ કરવા શક્તિ તેમજ અનુકંપા આપજેસમજ રૂપી જ્ઞાન આપજેદુ:ખોની ભઠ્ઠીમાં તપાવી આત્માને ચોટેલી અશુદ્ધિઓ બાળીને ખાખ કરી દેજેહે પરમ શક્તિના ભંડાર મારા આત્માની અશુદ્ધિઓનું દહન કરી ઉત્તમ કર્મ કરવા મોકો આપજેકાયર બની હું મુક્તિ નથી માગતોપરંતુ સંસારભૂમિના તક્તા પર મારો દિગ્દર્શક નિર્દેશ કરેતેવો અભિનય બજાવવા ઉત્સુક છુંકારણકે હું જાણું છું રંગમંચના તક્તા પર અભિનય કરતા જે થાકતો નથીતે કલાકાર દિગ્દર્શકના દિલમાં રાજ કરતો હોય છેતેનાથી ઉલ્ટુ રંગમંચ પર રજુ થનાર કૃતિમાંથી કોઈ બાના નીચે મુક્તિ માગતો કલાકાર અપ્રિય બની જતો હોય છે સંસાર પણ એક રંગમંચ છે તેથી તેમાંથી મુક્તિ માગી ઇશ્વરને અપ્રિય બનવાનું જોખમ ઉઠાવવા ઇચ્છતો નથીકર્મ બજાવી ઇશ્વરની સૃષ્ટિ સજાવવા ઇચ્છું છુંએક નાનકડું કિટાણું કે પતંગિયું પરાગરજનું વહન કરી વનસ્પતિ જગતને વિસ્તારતું હોય તો પછી ઇશ્વરે જેના પર સૌથી વધુ કૃપા કરી છેતે મનુષ્યની સૃષ્ટિના વિકાસ અને વિસ્તાર માટે કેટલી મોટી જવાબદારી બનતી હશેતે વિચારવાનું રહે છેઘરમાં પણ આળસુ સભ્ય બધાની નજરમાંથી ઉતરી જાય છેજન્મ મરણના ફેરામાંથી મુક્તિ માગતો જીવ ઇશ્વરને શા માટે નારાજ કરતો હશેઆપણા ભક્ત કવિ નરસી મહેતાએ તો ગાયું છે ને?

હરિનો જન તો મુક્તિ  માંગે, માંગે જન્મો જન્મ અવતાર રે”

જે ઇશ્વરની ભક્તિ કરવા માગે છેતેને મુક્તિ માગવાની શી જરુર છેસંસારભૂમિ પર ઇશ્વર કોઈપણ પાત્ર બજાવવા આપણને મોકલેતે હસ્તા મોંએ સ્વિકારી લેવું જોઈએકારણકે ગિતાના મતે સૃષ્ટિપતી બ્રમ્હાનો દિવસ થતા  સૃષ્ટિનો ઉદય થાય છેસૃષ્ટિનો ઉદય થતા  દરેક જીવોએ પોતપોતાનું કર્મ બજાવવા જન્મ ધારણ કરવો પડે છેએટલે કે દરેક જીવ  સમય દરમિયાન જુદીજુદી યોનીમાં અવતાર ધારણ કરી ભ્રમણ કરતો હોય છેકોઈ જીવ અવ્યક્ત રહી શકતો નથીપરમ ધામમાં ગયેલો જીવ પરમ શક્તિમાં ભળી જાય છેસૃષ્ટિના નિર્વાહ માટે પરમ શક્તિએ પણ કાર્યરત રહેવું પડે છેતેથી મુક્તિની ભ્રમણા અસ્થાને છેતેમાં પડવા જેવું નથીએટલે  કદાચ ભક્ત કવિ નરસી મહેતાએ ટકોર કરી કહ્યું હશેકે હરિનો જન મુક્તિ  માગેઇશ્વરનો ભક્ત જન્મોજન્મ ભક્તિ માગેકાંતો તે સૃષ્ટિને સમર્પિત થઈ નિષ્કામભાવે પોતાનું કર્મ બજાવેજ્યારે દ્રશ્ય અને અદ્રશ્ય જગતનું પ્રાગટ્ય પણ થયુ  હતુ ત્યારે જીવો અવ્યક્ત હતાછતાં બ્રમ્હ તત્વ દ્વારા અવ્યક્ત જગતના જીવોનું જતન થઈ રહ્યું હતુત્યારબાદ અનાહદ અર્થાત્ બ્રમ્હ નાદની ઉત્પત્તિ થઈ હતીબ્રમ્હનાદ એટલે “ ઓમ – સોહમનો નાદ છેતેમાંથી અસંખ્ય સૂર્ય ચંદ્ર અને તારાઓની ઉત્પત્તિ થઈ છેસૂર્ય, ચંદ્ર અને તારાઓના લીધે દૃશ્ય અને અદૃશ્ય જગત બન્યા છેઆપણે એક રમકડું પણ ખરીદી લાવીએ છીએતો કેવા તેની દેખભાળ કરવા લાગીએ છીએતેની સંભાળ પણ રાખતા હોઈએ છીએદૃશ્ય કે અદૃશ્ય જગત પણ ઇશ્વરનું રમકડું  છેતેને સાંચવવા તે હંમેશા તત્પર રહે છેજગત રૂપી રમકડાનો સાવ નાનકડો હિસ્સો ગણાતો માણસ કોઈપણ પદાર્થમાં આવેલા પરમાણુ જેટલુંય મુલ્ય ધરાવતો નથીપરમાણુની સંખ્યાના આધારે પદાર્થ પોચો કે કઠ્ઠણ છે તેની ઘનતા મુજબ નક્કી થાય છેતેમ દૃશ્ય જગતની સુંદરતા, તેમાં વસવાટ કરતા જીવોના ગુણધર્મો મુજબ નિશ્ચિત થાય છેઅનાહદ નાદમાંથી ઉદ્ભવેલું જગત પ્રકૃતિના ત્રણ ગુણો વડે ચાલે છે ત્રણ ગુણોની ઉત્પત્તિ માયામાંથી થઈ છેસત્વ,રજો અને તમો ગુણ માયામાંથી  ઉદભવ્યા છેતેમાંથી કોઈપણ મુક્ત થઈ શકતું નથીમાયા મોહ ઉત્પન્ન કરે છેમોહથી લાલચ જાગે છેલાલચ અને લોભના દોરડે બંધાયેલો માણસ જ્ઞાન,ભક્તિ કે કર્મના માર્ગે ડગ ભરી શકતો નથીત્યારે ઇશ્વરે મારા પર કૃપા કરી છેપંદર માર્ચ બેહજાર વિસની સોનેરી સવારેદિવ્ય દૃષ્ટિ આપી જન્મ દિવસની મુલ્યવાન ભેટ ધરી છે માટે હું પરમ કૃપાળુ પરમાત્માનો અંતરથી આભાર માનુ છું.

રાત્રીના અંધકારની ચાદર સંકોરાય રહી હતીહૃદયના ધબકાર કર્ણપટલ પર ટકોરા મારી કશુંક કહેવા આજ ઉતાવળા થયા હતાએળે ગયેલા ત્રેપન વર્ષની  યાદ આપતા હતા.

કાશ ભલા થાકી વિરામ લેવો હોયએમપણ બનેના તેને ટકોર કરવી હોય એમપણ બને”

ભિતરમાં આહત નાદનું સંગીત ગુંજી રહ્યું હતુબીજી તરફ આસપાસમાં રહેતા વહેલા ઉઠી ગયેલા લોકોની દિનચર્યા માટે ચાલતી દોડધામનો ઘોંઘાટ આહત નાદની મધુરતાને બેસુરી બનાવતો હતો. બીજી તરફ અંતરના આંગણે શ્રદ્ધાની રંગોળી પુરવાનું કાર્ય ચાલતું હતું.

પંદરમી માર્ચની ભલા તેં દિવ્ય દીધી સવાર,

અંતરના આંગણે મોટી જામી હતી ધમાલ,

આવી પહોંચી રીમજીમ કરતી વિચારના માર્ગે હેલી,

શબ્દની લઈ સોનેરી થેલી,

કાશ ‘ઝગમગ’ ખૂલ્યું હશે પ્રભાત,ને પ્રભુ વાત રહી હશે અધુરી”

લેખક:- લાભુભાઈ ટી. સોનાણી

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here